توضیحات داور جایزه «جلال» درباره برگزیده نداشتن بخش داستان
فیروز زنوزی جلالی، نویسنده و داور بخش داستان کوتاه و بلند دومین جایزه جلال آلاحمد به خبرنگار فارس، گفت: این مسأله که بخش ادبیات داستانی جایزه جلال اثر برگزیده داشته باشد یا نه به نظر جمعی داوران بستگی دارد و نمیشود یک جانبه نسبت به آن قضاوت کرد.
وی ادامه داد: در جایزه جلال داوران پس از بررسی آثار نهایی فرمهایی را پر میکنند که در آن فرمها به هر یک از اجزای داستانی کتابها نمرهای تعلق میگیرد و در نهایت جمع نمرات تقسیم بر تعداد داوران میشود و اثری که نتوانسته باشد 90 امتیاز از مجموع 100 امتیاز را کسب کند برابر آییننامه نمیتواند به عنوان برگزیده اعلام شود.
وی با بیان اینکه رمان «قاعده بازی» خود من هم سال گذشته نتوانست برگزیده نهایی جایزه جلال شود و تنها از آن تقدیر شد، گفت: این در حالی است که همین رمان در سال گذشته جایزه کتاب سال را از آن خود کرد و در سه چهار جایزه دیگر هم برگزیده شد.
زنوزی جلالی با اشاره به اینکه هر اثر برگزیده باید بتواند دستکم کف انتظارات مخاطبان را برآورده کند، یادآور شد: وقتی ما اثری را به عنوان کتاب برگزیده اعلام میکنیم باید بتوانیم به این پرسش پاسخ بدهیم که چرا آن اثر را انتخاب کردهایم.
وی با تاکید بر اینکه مطلقنگری در حوزه ادبیات جایی ندارد، متذکر شد: حتی کارهای سرآمدان ادبیات داستانی دنیا نظیر تولستوی و داستایفسکی هم خالی از اشکال نیستند اما به طور نسبی دارای برتریهایی نسبت به سایر آثاراند که همین ویژگیها آنها را از دیگران متمایز کرده است.
نویسنده کتاب «باران بر زمین سوخته» در ادامه به اعلام انصراف مصطفی مستور و مجید قیصری از روند داوریهای جایزه جلال اشاره و اذعان کرد: اگرچه معتقدم هر نویسندهای مختار است که در مورد اثرش تصمیم بگیرد اما این قبیل موضعگیریها را خالی از اشکال نمیدانم.
وی با تأکید بر اینکه اعلام انصراف این دو نویسنده هیچ تاثیری در روند داوریهای جایزه جلال نداشته است تصریح کرد: به اعتقاد من اعلام انصراف این دو بزرگوار میتواند ناشی از این باشد که چون خود آنها میدانستند اثرشان در فهرست برگزیدگان نهایی جایزه جلال جایی ندارد ترجیح دادند به صورت آبرومندانه از جایزه کنارهگیری کنند.
وی ادامه داد: اگرچه آقای مستور و قیصری به گواه آثارشان جزء نویسندگان توانمند ما هستند اما بعضی از کتاب های آنها حتی نتوانسته بود برگزیده جایزه کتاب فصل شود بنابراین طبیعی است که آن کتابها نتوانند در جایزه جلال به دورنهایی برسند.
نویسنده رمان «مخلوق» همچنین خاطر نشان کرد: نویسندهای که کتابی منتشر میکند یعنی این جسارت را داشته است که خودش را در معرض نقد دیگران قرار دهد بنابراین نمیتواند خواستار حذف اثرش از روند داوری یک جایزه شود و اگر این اتفاق افتاده است باید دلیل آن را در جای دیگری جست.
وی در پایان تأکید کرد: داوری در باب نظرگاه آقای مستور و قیصری در صلاحیت من نیست و بهتر است از خود آنها پرسیده شود که چرا چنین تصمیمی گرفتهاند من تنها میتوانم بگویم که این قبیل موضعگیریها توجیه ادبی ندارد.
نظرات ()
چراغ داوریهای جلال همچنان خاموش است
جایزهای که نه دبیر و نه داوران آن معرفی نشدهاندعلی شجاعیصائین، مدیرعامل خانه کتاب درباره کاهش تعداد رشتههای جایزه در توضیحی به مهر گفته است: امسال این اختیار به گروه داوران داده شده است که در هر کدام از بخشهای مذکور اگر تشخیص دادند، 2 اثر را به عنوان برگزیده معرفی کنند پس در نهایت تغییری در بخشها صورت نگرفته است. این توضیح نه تنها دلیلی برای کاستن از بخشهای مختلف جشنواره نیست، بر ابهامات میافزاید چرا که این سوال مطرح است آیا داوران رشته تاریخنگاری میتوانند در بخش مستندنگاری برگزیدهای معرفی کنند و آیا اصولا این 2 رشته دریک گروه داوری قابل ارزیابی است؟ از سوی دیگر تمام آثار ادبی منتشر شده در بخش داستان اعم از داستان کوتاه و رمان، براساس کدام استدلال در کنار یکدیگر داوری خواهند شد؟
شجاعی صائین با بیان این که مرحله اول داوری بخش تاریخنگاری و مستندنگاری به پایان رسیده و ریزش آثار آغاز شده؛ گفته است: داوری در بخشهای داستان کوتاه و بلند و نقد ادبی ادامه دارد و تا پایان شهریور داوری در این مرحله به اتمام خواهد رسید و آثار راه یافته توسط سه داور ارزیابی خواهند شد. نام داوران این جایزه که تاکنون 803 اثر تاریخنگاری و مستندنگاری را داوری کرده و در حال داوری703 اثر در بخش داستان و 340 اثر در بخش نقد ادبی هستند؛ مانند اغلب جایزههای ادبی دولتی مانند رازی سر به مهر، اعلام نشده است.
محمدرضا مخبردزفولی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در دوره گذشته با دفاع از عدم معرفی نام داوران، این امر را برای جلوگیری از فشار بر آنان لازم دانست. وی گفته بود: وقتی داوران در بررسی یک اثر معرفی شده باشند نویسندگان مستقیم و غیرمستقیم چون و چرا میکنند و این باعث میشود تحفظ بر اظهار نظر داوران حاکم شود.
به این ترتیب استدلال و توجیه لازم برای انجام داوری بزرگترین جایزه ادبی کشور که در هر رشته 110 سکه طلا به برگزیدگان اهدا میکند، در خفا و بدون احساس نیاز به دفاع از انتخابهای اعلام شده در برابر افکار عمومی فراهم میشود.
عدم اعلام نام داوران جایزههای مختلف دولتی سالهاست از سوی کارشناسان و فعالان رسانهای مورد انتقاد واقع میشود؛ چراکه در سالهای گذشته، روند مبهم انتخاب یا عدم انتخاب برخی کتابها در جایزههایی نظیر کتاب سال و جایزه جلال آلاحمد باعث ایجاد سوالهایی در اذهان عمومی شده و هیچگاه هیات داورانی که این انتخابها را صورت دادهاند، شهامت دفاع از انتخاب خود را نداشتهاند.
جایزه جلال آلاحمد در حالی دوره دوم خود را تجربه میکند که قرار است از امسال در رشتههایی که این جایزه در آن برگزار میشود، جایزه کتاب سال اهدا نشود.
به این ترتیب اهمیت این جایزه در دوره اخیر دوچندان شده است؛ اما نکته عجیب در آنجاست که با وجود این که تنها یک هفته به پایان مرحله نخست داوری این جایزه باقی مانده است، نام دبیر این جایزه علمی اعلام نشده است.
هیات علمی و دبیر اجرایی این جشنواره ابتدای تابستان امسال توسط محمدحسین صفارهرندی، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی انتخاب شدند؛ اما محمدعلی رمضانیفرانی که با پایان حکم ماموریت از دانشگاه امام حسین(ع) به وزارت ارشاد روبهرو شده بود از پذیرش مسوولیت دبیری دومین جایزه جلال آلاحمد سر باز زد.
او سال گذشته تجربه سخت دبیری نخستین جایزه جلال آل احمد را در حالی پشت سر گذاشته بود که انتقادهای شدیدی را به خاطر عدم معرفی برگزیده در بخشهای مختلف جایزه شنیده یا خوانده بود و شاید یکی از دلایل عدم پذیرش مسوولیت دوره دوم جایزه، خلاصی از بار همین انتقادات باشد.
عدم معرفی دبیر علمی، حدس و گمانهایی را درخصوص برگزاری دوسالانه جایزه جلال آلاحمد مطرح کرده بود اما با اعلام فراخوان و آغاز روند داوریها، باید منتظر ماند و دید روز 2 آذر (روز تولد جلال آلاحمد) چه کسی پشت تریبون جایزه جلال خواهد رفت و به عنوان دبیر علمی سخن خواهد گفت. آیا دبیر علمی این جایزه که احتمالا جزو نخستین کسانی خواهد بود که از سیدمحمد حسینی وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی حکم میگیرد، جرات و جسارت معرفی اعضای تیم داوری بزرگترین جایزه ادبی ایران را خواهد داشت؟
1846 اثر در گردونه داوری جایزه جلال آلاحمد
مدیرعامل خانه کتاب - موسسه برگزارکننده این جایزه - در گفتگو با مهر با اشاره به روند برگزاری دوره اخیر آن گفت: در حال حاضر 9 داور دومین جایزه ادبی جلال آل احمد سرگرم ارزیابی 1846 اثر حاضر در این دوره هستند.
علی شجاعی صائین افزود: در بخش داستان بلند و کوتاه 703 اثر، در بخش تاریخنگاری و مستندنگاری 803 اثر و در بخش نقد ادبی این جایزه نیز 340 اثر حضور دارند.
وی در پاسخ به این سوال که «چرا بخش های پنجگانه جایزه به سه بخش کاهش یافته است؟» گفت: امسال این اختیار به گروه داوران داده شده که در هر کدام از بخشهای مذکور و اگر تشخیص دادند دو اثر را به عنوان برگزیده معرفی کنند پس در نهایت تغییری در بخشها صورت نگرفته است.
این مقام مسئول در جایزه ادبی جلال آل احمد اضافه کرد: بر این اساس داوران میتوانند مثلاً در هر کدام از حوزههای داستان بلند (رمان) و داستان کوتاه، اثر برگزیده و یا شایسته تقدیر معرفی کنند.
مدیرعامل خانه کتاب درباره روند داوری این جایزه نیز گفت: مرحله اول داوری بخش تاریخنگاری و مستندنگاری به پایان رسیده و ریزش آثار آغاز شده است. داوری در بخشهای داستان کوتاه و بلند و نقد ادبی نیز ادامه دارد. تا پایان شهریورماه داوری در این مرحله به اتمام خواهد رسید. آثار راه یافته به مرحله دوم نیز توسط سه داور ارزیابی خواهد شد.
شجاعی درباره معرفی دبیر علمی دومین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد نیز تاکید کرد: این کار طی روزهای آتی انجام خواهد شد.
وی برگزاری این جایزه را در سال جاری قطعی دانست و گفت: انشاءالله دومین دوره جایزه ادبی جلال در روز تولد این نویسنده (دوم آذر) برپا خواهد شد.
