اورشلیم
اورشلیم (در عبری: ירושלים و در عربی: القُدس) شهری با قدمت تاریخی و مقدس در ادیان توحیدی است که بزرگترین و پرجمعیتترین شهر و پایتخت اسرائیل است. جمعیت اورشلیم ۷۴۷٬۶۰۰ نفر (سال ۲۰۰۷) و مساحت آن ۱۲۵٫۱ کیلومترمربع است. برخی به این شهر بیتالمقدس نیز میگویند. اورشلیم در طول تاریخ خود ۲ بار ویران شده، ۲۳ بار به محاصره درآمده، ۵۲ بار مورد حمله قرار گرفته و ۴۴ بار دستبهدست شدهاست.
اورشلیم یکی از چهار شهر مقدس یهود محسوب میشود و در کنار شهرهای صفاد، حبرون و طبریه، محل سکونت بسیاری از دانشمندان مذهبی یهودی بوده است.این شهر پس از مکه و مدینه سومین شهر مقدس در اسلام و مقدسترین شهر در مسیحیت محسوب میشود.
وضعیت اورشلیم یکی از مهمترین موضوعات در مناقشه اسرائیل و فلسطین بودهاست، در سال ۱۹۴۷ قطعنامه ۱۸۱ مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورد حکومت آینده فلسطین مقرر کرد تا این شهر برای یک دوره ده ساله تحت کنترل هیچ کدام از دو کشور فلسطین و اسرائیل قرار نگیرد و با یک رژیم ویژه بینالمللی با نظارت سازمان ملل اداره شود. اما این طرح هیچگاه اجرایی نشد. با پایان جنگ ۱۹۴۸ بخش غربی شهر به تصرف اسرائیل و بخش شرقی به تصرف اردن درآمد و اسرائیل در جنگ ۱۹۶۷ بخش شرقی را نیز تصرف کرد. در ۱۹۸۰ کنست اورشلیم را پایتخت اسرائیل اعلام کرد، موضوعی که با مخالفت شورای امنیت سازمان ملل روبرو شد. از سوی دیگر فلسطینیها نیز بخش شرقی شهر را پایتخت آینده خود میدانند.
نام
در متنهای پهلوی از این شهر با نام اورشلیم یاد شدهاست. پس از اسلام در منابع فارسی از این شهر به طور عمده با سه نام ایلیا، اورشلیم (یا اورشلم) و بیتالمقدس یاد شدهاست.در برخی از منابع فارسی این ایلیاست که نام عبری شهر دانسته شدهاست و نیز گفته شدهاست که اورشلیم نامیاست که برخی پارسیان شهر را به آن باز خوانند. در برخی منابع ایلیا یکی سه شهرستان زمین بیتالمقدس دانسته شدهاست.دو شهرستان دیگر را نام بلقا و اریحاست. هر دو صورت بیتالمقدّس و بیتالمَقْدِس در زبان فارسی به کار رفتهاست. گرچه صورت بیتالمَقْدِس اصیلتر است —و ترکیب عبری בית המקדש (بیت همقدش) با آن خویشاوند است — صورت بیتالمقدَّس به طور خاص برای گنجانیدن در بحر متقارب (و بعضاً هزج) مناسب است و در شعر فارسی به کار گرفته شدهاست.
ریشهشناسی اورشلیم
اورشلیمبرخلاف آنچه ممکن است بدواً به نظر آید توسط عبرانیان بر شهر نهاده نشدهاست بلکه اصلی اوگاریتی میدارد. البته زبان اوگاریتی چون زبان عبری از زبانهای سامیاست. نام اصلی شهر قبل از ورود عبریها اوراشالیموم یا اوراشالیمو به معنای بنیاد شالم بود. شالم نام خدایی از خدایان اوگاریتی بود. بعدها عبریها این نام را تغییر ندادند چرا که در عبری به معنای باران صلح میشد.
فرهنگ
بسیاری از خانوادههای یهودی سکولار ساکن اورشلیم، به دلیل فشارهای مذهبی یهودیان ارتدوکس، دیگر شهرهای اسرائیل را برای زندگی انتخاب کرده و اکثرا به تلآویو نقل مکان میکنند.
گیتاشناسی
بیت المقدس در ۳۵ درجه و ۱۳ دقیقه طول شرقی و ۳۱ درجه و ۵۰ دقیقه عرض شمالی واقع شدهاست.این شهر بر روی کوههای یهودا،که مقسم آب بین دره اردن در شرق و دریای مدیترانه در غرب است، بر روی دو تپه صخرهای به ارتفاع ۷۵۰ متر از سطح دریا در میانه کوههای بیت ایل (یا بیت ئیل) در شمال و حبرون یا الخلیل در جنوب، در فلات قدس و الخلیل واقع شدهاست. در جانب مغرب شهر دامنه کوههای یهودا گستردهاست و در جانب مشرق دشت یهودا که تا بحر المیت ادامه دارد. فاصله این شهراز کناره غربی کوههای یهودا ۱۵ تا ۱۶ کیلومتر و ازکناره شرقی آن تنها ۲ کیلومتر است. بلندی ارتفاعات شمالی و جنوبی شهر به ۱۰۰۰ متر میرسد. چون بلندی شهر در میانه این دو ارتفاع کمتر از ایناست، شکل توپوگرافیک این شهر به چیزی شبیه زین اسب بدل شدهاست. این وضعیت با شکل ساختشناختی کوههای یهودا، که همچون صخرهای یکپارچه و بدون درهاست آن را به دژی تبدیل کرده که بر ناحیه وسیعیدر پیرامون خود اشراف دارد. فاصله این شهر از ساحل مدیترانه ۵۲ کیلومتر،و از بحر المیت ۲۲ کیلومتر، و ارتفاع آن از سطح بحر المیت (که سطح آن از دریاهایآزاد پائینتر است) حدود ۱۱۵۰ متر است. بیت المقدساز عمان ۸۸ کیلومتر،از دمشق ۲۹۰ کیلومتر،از بیروت ۳۸۸ کیلومتر، و از قاهره ۵۲۸کیلومتر فاصله دارد. این شهر در ملتقای راههای واصل بین شمال به جنوب و شرق به غرب در منطقه واقع شده، و علاوه بر آن که از طریق راههای زمینی به شهرهایالخلیل، بیتلحم، رام الله و نابلس میپیوندد،از طریق خط آهن نیز با تلآویو و یافا در ساحل مدیترانه مربوط است. فرودگاه قلندیه در بخش شمالی نیز ارتباط این شهر را با جهان خارج برقرار میکند.
حصار اورشلیم
حصار شهر اورشلیم گرداگرد شهر کهن را فراگرفتهاست.
این حصار دارای دروازههای است با نام های زیر:
دروازه عمود
دروازه ساهره
دروازه جدید
دروازه یافا
دروازه مغاربه
دروازه نبی داود
دروازه اسباط
تاریخچه
مالکیت زمین در شرق بیت المقدس موضوعی بسیار حساس است. بیشتر ساکنان این محل فلسطینی هستند و فلسطینیها امیدوارند روزی پایتخت خود را در آن به پا کنند. اما اسرائیل تمام بیت المقدس را پایتخت دائمی خود میداند. بیت المقدس شرقی مانند کرانه باختری در سال ۱۹۶۷ به اشغال اسرائیل در آمد. دولت اسرائیل در سال ۱۹۸۱ بیت المقدس شرقی را به خاک خود ضمیمه ساخت، اما از نظر بین المللی این امر به رسمیت شناخته نشدهاست.»
مرکز درمانی هداسا
مرکز درمانی هداسا، یکی از بیمارستانهای دانشگاهی اسرائیل است که در سال ۱۹۳۴ میلادی بهوسیله گروهی از پزشکان یهودی در شهر اورشلیم تأسیس شد. مرکز درمانی هداسا به خاطر خدمات ناتبعیضگرانه در درمان بیماران اسرائیلی یا فلسطینی، نامزد دریافت جایزهٔ صلح نوبل شد.
نظرات ()
