نون و القلم

"و تاثیر قلم صلاح و فساد مملکت را کاری بزرگست و خداوندان قلم را که معتمد باشند عزیز باید داشت" - خیام

رمانتیسم

رمانتیسم یا رمانتیسیسم، عصری از تاریخ فرهنگ در غرب اروپاست، که بیشتر در آثار هنری، ادبیات و موسیقی نمایان شد.

رمانتیسم در اصل، جنبشی هنری بود که در اواخر قرن هجدهم و نوزدهم در ادبیات و سپس هنرهای زیبا، ابتدا در انگلستان و سپس آلمان، فرانسه و سراسر اروپا رشد کرد. رمانتیسم تا حدودی بر ضد جامعه اشرافی و دوران روشنگری (به طور بهتر عقلانی) بود. گفته می‌شود که ایدئولوژی انقلاب فرانسه و نتیجه‌های آن این طرز فکر را تحت تأثیر خود قرار داد.

رمانتیسم را جنبشی ضد روشنگری می‌دانند. برلین، به‌خصوص، علاقه‌مند به استفاده از چنین لفظی برای اشاره به این جنبش بود. درحالی‌که روشنگری نهضتی فکری به‌حساب می‌آمد که با علم و منطق و پیشرفت‌های نظام‌های عقلانی بشری در فهم علوم تجربی و انسانی گره خورده بود، متفکرین و هنرمندان رمانتیک، تأکید فرهنگی بر خرد را محدودکننده و سرکوبگر روح آدمی می‌دانستند و بر مؤلفه‌هایی چون هنر، شور، هیجان، تخیل، مضامین معنوی، مناسک و نمادها تأکید می‌کردند. در میان اصحاب رمانتیک، امر خاص ارزشمندتر از امر عام بود و خاص‌بودن فرهنگ‌های بومی، تنوع و تکثر زبان‌های بشری، هویت‌های محلی و منحصربه‌فرد بودن آدمیان ستایش می‌شد (شرت: ۱۳۸۷، ص ۹-۸۸).

رمانتیسم را، همانطور که از نامش پیداست، باید نوعی واکنش احساسی در برابر عقلانیت به حساب آورد. تمایلی به برجسته کردن خویشتن انسانی، گرایش به سوی خیال و رویا، به سوی گذشتهٔ تاریخی و به سوی سرزمین‌های نا شناخته. از دید انسان رمانتیک، جهان به دو دسته عقلانی (به قول نووالیس: جهان اعداد و اشکال) و به دسته احساسات و یا به طور بهتر والاترین‌ها و زیبایی‌ها تقسیم می‌شود.

در زمینهٔ هنرهای زیبا، رمانتیسم با جدایی از کلاسیسم خشک و کنار نهادن مضمون‌های باستانی، حرکتی نو در طرح و رنگ به وجود آورد.

نمایندگان برجستهٔ این سبک در نقاشی دولاکروا، گرو و ژریکو و در مجسمه سازی داوید دانژه و باری بودند.
رمانتیسم و موسیقی
در این میان می‌توان از آثار ارنست هوفمان، بتهوون، شوپن، شوبرت، فلیکس مندلسون، روبرت شومان، فرانتس لیست، برامس، هکتور برلیوز، یوهان اشتراوس، آنتوان بروکنر، ریچارد واگنر، آنتوان بروکنر، و پیتر ایلیچ چایکوفسکی را نام برد. رمانتیسم (مکتب اصالت احساس)

این مکتب زائئده تمدن صنعتی و پیشرفت طبقه متوسط در سده نوزدهم می‌باشد. رمانتیکها به رؤیا و اندیشه خود بیش از هر انگیزه طبیعی و غیر طبیعی اهمیت می‌دادند و آنچه می‌نوشتند جلوه‌هایی از جهان نا شناخته اندیشه و پندار بود.

خیال پردازان قرن ۱۹ توده را آنگونه که بودند تصور نمی‌کردند بلکه آنگونه که می‌خواستند باشد تجسم می‌ساختند ؛ بنا براین رمانتیسم در برابررئالیسم (Realism) بود.

آنها برعکس کلاسیکها به خود نمی‌پرداختند، بلکه به فرمان احساس و اندیشه گوش می‌دادند.

البته رمانتیکها، کاوش عقلی را یکسره بیهوده نمی‌دانستند بلکه معتقد بودند که عقل فقط نماینده جزئی از استعدادهای انسان است. بنابراین اغلب آنها برای درک تمامیت عالم به نگرشهای زیباشناسانه و شهودی روی می‌آوردند و اعتقادشان این بود که بینش عقلی از درک هستی ناتوان است.

ژان ژاک روسو از مهمترین متفکرین رمانتیک می‌گوید: «در نهایت، عقل راهی را در پیش می‌گیرد که قلب حکم می‌کند».

هنرمند رمانتیک توده را دشمن می‌داند و چون از زندگی در اجتماع خویش گریزان است به دامان خیالها و اندیشه‌های خویش پناه می‌برد و به دورانهای باستانی وسده‌های میانه و روزگار کودکی و سرزمین آرزوها و تنهایی باز می‌گردد.

رمانتیسم فریاد خشم و اعتراض برضد بندگی انسان، کشاکشهای سرمایه داری و برگرداندن به شهرهای کارگری و بر ضد صنعتگران سرمایه دار است.

بنیان رمانتیسم با ایده آلیسم (Idealism) نزدیکی دارد و هنرمند رمانتیک زندگی و اجتماع را زائیده اندیشه می‌داند و دگرگونیهای توده را وابسته به دگرگونیهای اندیشه بشری می‌داند.(بر خلاف رئالیستها).

بحث اندیشه رمانتیک را بایستی در مقولاتی چون «قرارداد اجتماعی» و «نظریه اندام وار دولت» جستجو کرد که اولی در آثار افرادی چون : روسو، هابز و لاک ؛ و دومی در نظریات اندیشمندانی چون هگل مشهود است.

سردمداران مکتب رمانتیسم: فرانسه : ویکتورهوگو (بنیانگذار)، ژان ژاک روسو، شاتو بریان، استاندال.

انگلیس : ورد زورث، لرد بریان.

روسیه : پوشکین، گوگول.

آلمان : گوته.

از پیشوایان جنبش رمانتیک در ادبیات عبارت هستند از گوته، پوشکین، شیلر، ویکتور هوگو و لرمانتوف.

 

 

فرهنگ

کولی‌واری • اوسیان • ملی‌گرایی رمانتیک • والنرودگری

   

ادبیات

آندرسن • بلیک • براینت • برنز • بایرون • شاتوبریان • کالریج • کوپر • آیشندورف • اسپرونسدا • گوته • برادران گریم • هاوثورن • هاینه • هوفمان • هولدرلین • هوگو • ایروینگ • کیتس • کلایست • کراسینسکی • لامارتین • لئوپاردی • لرمونتوف • مالشوسکی • میکیویچ • موسه • نروال • نوروید • نوالیس • اوهلن‌اشلگر • پو • پوشکین • شیلر • اسکات • مری شلی • شلی • اسلواکی • استاندال • تیک • وردزورث • ژوکوفسکی

   

موسیقی

آلکان • اوبر • بتهوون • بلینی • برلیوز • بروالد • شوپن • فلیسین داوید • فردیناند دیوید • دونیزتی • فیلد • فرانک • گلینکا • هالِوی • لیست • لووه • مارشنر • مهول • مندلسون • مایربیر • موشِلِس • پاگانینی • روسینی • شوبرت • شومان • تالبرگ • وردی • واگنر • وبر

   

فلسفه و زیبایی‌شناسی

کالریج • گوته • شیلر • مولر • اشلایرماخر • تیک • فویرباخ • فیشته • واکنرودر • اشلگل

   

هنرهای دیداری

بلیک • بریولوف • کانستبل • کورو • داهل • دلاکروآ • فریدریش • فیوسلی • ژریکو • معماری بازگشت گوتیک • گویا • مکتب رود هادسون • لویتزه • مارتین • جنبش نصرانی • پالمر • رونگه • ترنر • وارد • ویرتز

 

  
نویسنده : علی محمودی ; ساعت ۱:٥۱ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۸ امرداد ۱۳۸۸
تگ ها : رمانتیسم