نون و القلم

متن وصیت‌نامه سیمین دانشور + تصویر

علی محمودی — Mon, 14 May 2012 12:20:36 GMT

سیمین دانشور پیش از درگذشتش، وصیت‌نامه‌ای را تنظیم کرده است.

وصیت‌نامه‌ی بانوی فقید ادبیات داستانی ایران از سوی خانواده‌اش در اختیار ایسنا قرار گرفته است که متن آن در ادامه می‌آید:

«به‌نام خدا

7 مرداد 1385

وصیت‌نامه سیمین دانشور با وصایت خانم لیلی ریاحی

اینجانب سیمین دانشور فرزند دکتر محمدعلی ـ شماره شناسنامه 46625 ـ صادره از شیراز متولد 1300 در شیراز ـ فرزندخوانده و خواهرزاده‌ام، خانم لیلی ریاحی فرزند احمد ـ دارای شناسنامه شماره 768 صادره از اصفهان حوزه یک متولد سال 1327 را وصی خود قرار می‌دهم که پس از مرگم ترتیب قرارداد کتاب‌ها و ترجمه‌هایم و ترجمه‌های خارج از کشورم را به عهده بگیرد، و در عوض ثلث از کل اموالم را دریافت دارد.

الف - کتاب‌ها و یا ترجمه‌هایی که کرده‌ام و ناشرانم به قرار زیر است:

خانم ریاحی می‌تواند به اتکای این وصیت‌نامه قرارداد با ناشرانم را لغو یا تمدید نماید و وجوه حاصله از فروش کتاب‌ها را دریافت دارد.

1- نوشته‌ها یا تألیفات: شهری چون بهشت ـ سووشون ـ به کی سلام کنم؟ ـ جزیره سرگردانی ـ ساربان سرگردان (جلد دوم جزیره سرگردانی)

2-ترجمه: کمدی انسانی ـ داغ ننگ ـ بنال وطن

3-تالیف: شناخت و تحسین هنر

نه کتاب فوق از انتشارات خوارزمی (مدیر عامل علیرضا حیدری) می‌باشد.

4-دشمنان ترجمه از چخوف نشر نگاه (مدیرعامل رئیس‌دانا)

5-از پرنده‌های مهاجر بپرس (نشر قطره، مدیرعامل فیاضی)، باغ آلبالو (ترجمه از چخوف) ایضا نشر قطره

6-همراه آفتاب (نشر امیرکبیر که اینک در اختیار انتشارات دولتی است)

7-آتش خاموش ـ راز موفق زیستن ـ بئاتریس ـ ماه عسل آفتابی

کتاب‌های فوق قرارداد تازه‌ای پس از چاپ اول بسته نشده است.

ب- 1- پول نقد در بانک صادرات ایران ـ تجریش

2- دو میلیون تومان سپرده ثابت در بانک ملی ایران شعبه تجریش توأم با دفترچه ثبت حاصل از سپرده (مدارک در فایل خاکستری در کتابخانه موجود است)

وصیت‌نامه‌ی سیمین دانشور

لیلی خانم وصی من طبق این وصیت‌نامه و اختیاردار چاپ آثارم می‌تواند با وراث دیگر ثلث اثاث خانه و لباس‌هایم را مالک شود.

سیمین دانشور»

سیمین دانشور - داستان‌نویس و مترجم - متولد هشتم اردیبهشت‌ماه سال 1300 در شیراز بود. در سال 1328، دکتری خود را در رشته‌ی ادبیات فارسی از دانشگاه تهران گرفت. یک سال بعد با جلال آل ‌احمد ازدواج کرد و در سال 1331 برای مطالعه در رشته‌ی «زیبایی‌شناسی» در دانشگاه استنفورد، به آمریکا سفر کرد و دو سال بعد به ایران بازگشت. از جمله تألیف‌ها و ترجمه‌های دانشور عبارت‌اند از: «آتش خاموش» (‌1327)، «سرباز شکلاتی» برنارد شاو (1328)، «باغ آلبالو» و «دشمنان» از آنتوان چخوف (1331)،‌ «بئاتریس» از شنیتسلر و «رمز موفق زیستن» از دیل کارنگی (1332)، «کمدی انسانی» ویلیام سارویان و «داغ ننگ» از ناتانیل هارتون (1334)، «شهری چون بهشت» (1340)، «سووشون» (1348)، «بنال وطن» از آلن پیتون (1351)، «به کی سلام کنم؟» (1359)، «غروب جلال» (1360)، «ماه عسل آفتابی» (داستان‌های ملل مختلف) (1362)، «جزیره‌ی سرگردانی» (1372)، «شناخت و تحسین هنر» (مجموعه‌ی مقالات) (1375)، «از پرنده‌های مهاجر بپرس» (1376) و «ساربان سرگردان» (1380).

او نخستین زن ایرانی است که به شکل حرفه‌‌یی در زبان فارسی داستان نوشت. مهم‌ترین اثر او، رمان «سووشون» است که نثری ساده دارد و به زبان‌های متعددی ترجمه شده است. این کتاب از جمله پرفروش‌ترین آثار ادبیات داستانی در ایران محسوب می‌شود.

سیمین دانشور 18 اسفندماه سال گذشته در سن نودسالگی درگذشت.

وارث سیمین دانشور مشخص شد

علی محمودی — Sat, 12 May 2012 11:02:55 GMT

علی خلاقی در نکوداشت سیمین داشنور در سرای اهل قلم گفت: دانشور پیش از مرگ خود در وصیتنامه‌ای سرپرستی انتشار تمام آثارش را به همسر من که فرزند خوانده او و جلال به شمار می‌رود، سپرده است.

به گزارش خبرنگار مهر، نشست نکوداشت سیمین دانشور با حضور غلامرضا امامی، علی خلاقی و سعید محبی، صبح امروز جمعه 22 اردیبهشت در سرای اهل قلم نمایشگاه بین‌المللی کتاب برگزار شد.

در ابتدای این نشست علی خلاقی که همسر فرزندخوانده سیمین دانشور به شمار می‌رود در سخنانی با اشاره به اینکه وی سابقه آشنایی مستقیم با جلال‌آل احمد را نداشته است، گفت: من پیش از اینکه جلال مرحوم بشود، با آثار او آشنا بودم و این آشنایی به دلیل فعالیت من در نهضت مقاومت ملی بود.

وی افزود: من در سال 60 در حاشیه برگزاری نشست یادبودی برای سیمین دانشور به منزل وی رفتم و این رفت و آمد ادامه یافت، تا اینکه در سال 62 او مسبب ازدواج من با فرزندخوانده‌اش شد.

او در ادامه با اشاره به ماجرای ازدواج دانشور و آل‌احمد گفت: آل‌احمد در سال 1320 از حزب توده جدا شد و به حزب زحمتکشان و پس از آن نیروی سوم پیوست، اما پس از کودتای 28 مرداد بود که کلاً سیاست را کنار گذاشت و به ادبیات به صورت جدی روی آورد.

خلاقی افزود: منزل این دو، خانه عشق بود. سیمین به من گفته بود که روزی که جلال مطمئن شد بچه‌دار نمی‌شود به او گفته بود که می‌تواند زندگی با او را ترک کند و با فرد دیگری ازدواج کند، اما وفاداری سیمین به جلال تا اندازه‌ای بود که تا لحظه فوتش حلقه ازدواج خود و جلال را در انگشتش با خود داشت.

وی همچنین گفت: خانه سیمین دانشور و جلال الان مخروبه شده است و میراث فرهنگی برای بازسازی آن حتی یک قدم هم برنداشته است. باید قدمی برداشت تا این خانه دوباره بازسازی شود و به روی نسل جدید گشوده شود. خانه‌ای که قبل و بعد از انقلاب محل آمد و شد بسیاری از بزرگان سیاست و فرهنگ بوده که تا همین اواخر هم ادامه داشت، خانه‌ای که همه در آن گرد هم می‌آمدند و داستان می‌خواندند.

خلاقی همچنین افزود: دانشور در آخرین وصیتنامه خود لیلی همسر مرا وصی خود قرار داده تا ترتیبی اتخاذ کند تا آثار وی در ایران و خارج از ایران تجدید چاپ شود و در ازای آن ثلث اموال وی را نیز دریافت کند.

در ادامه این نشست نیز سعید محبی دیگر سخنران این مراسم، بخش عمده فعالیت دانشور را دفاع از آزادی عنوان کرد و گفت: مهم‌ترین کار دانشور که سووشون است نیز یکسره در ستایش آزادی نوشته شده است.

وی افزود: دانشور یکی از بزرگترین عناصر ادبیات پسامشروطه در ایران است و کتاب سووشون وی نیز کالبد شکافی فرهنگ ما در مواجهه با خارجیان است که از نظر تکنیک و شخصیت‌سازی یکی از قوی‌ترین آثار ادبیات معاصر ایران به شمار می‌رود.

محبی افزود: سووشون در سال 1348 منتشر می‌شود. سالی که ایران و مردم ایران به شدت متاثر از سیاست بود و در عین حال سرشار از امید و آزادی. او با شامه قوی خود نوید آزادی را به ما می‌دهد و به عقیده من این رمان بهترین مکان برای دیدن روحیه تعالی جوی وی به شمار می‌رود.

این نویسنده همچنین با اشاره به دو رمان جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان گفت: این دو کتاب ترکیبی است از خاطره‌نویسی و روایتگری که در آنها سیمین بر خلاف عرف موجود ترجیح داده به معاصرنویسی در رمان بپردازد و در عین حال ذهن خود را از پیش‌داوری‌هایی دور می‌کند. دنیای این دو رمان را در واقع باید دنیای آرمانی دانست که او در سووشون به تصویر می‌کشد.

تصاویر جلال آل احمد

علی محمودی — Sun, 29 Apr 2012 07:12:01 GMT

قبلا نیز تصاویر جلال آل احمد را در وبلاگ قرار داده بودم اما آن سایتها یا (ف ی ل ت ر) شدند یا تصاویر را پاک می کردند. اینبار تصاویر را در سایت uloadbaz برای علاقه مندان قرار داده ام که حجم آن 37 مگابایت می باشد. تعداد 274 تصویر وجود دارد که تعدادی از آنها تصاویر سیمین دانشور و شمس آل احمد است. امیدوارم مورد استفاده علاقندان آن بزرگمرد قرار بگیرد.

لینک دانلود تصاویر جلال آل احمد

جدایی و تنهایی؛ نوشته منتشرنشده‌ای از سیمین دانشور

علی محمودی — Sun, 08 Apr 2012 05:04:58 GMT

متن زیر یادداشت منتشرنشده ای است از سیمین دانشور، نویسنده نامدار ایرانی، که در ۱۲ آبان سال ۱۳۷۷ در پاسخ به سوالات جمشید برزگر نوشت.

سیمین دانشور عصر ۱۸ اسفند سال ۹۰ در تهران درگذشت.
آقای جمشید برزگر عزیز، اگر می خواستم جواب پرسش های شما را بدهم، مثنوی هفتاد من کاغذ می شد و نه لزومی داشت و نه فرصتی بود. به این علت، چکیده پرسش های شما را پاسخی کلی دادم. موفق باشید.

سیمین دانشور

تمایز میان شرق و غرب و در وضعیتی جزیی تر یعنی در آفرینش هنری در این است که در مشرق زمین مسئله ی جدایی مطرح است و در مغرب زمین مسئله ی تنهایی. در باور شرقی ها انسان از عالم لایتناهی جدا گردیده است یعنی از اصل خود دور مانده است و کوشش او در این جهان روزگار وصل خویش بازجستن است و بن مایه ی شناخت زیبایی و هنر در ادبیات سنتی والای ما تا حد زیادی بر این باور استوار است.

در غرب و به ویژه در دوران معاصر، اعتقاد غالب بر این است که انسان زاده همین کره ی خاکی است و آنگاه فن آوری و تسلط بر طبیعت و تولید و مصرف زیاد، به تنهایی هنرمند غربی انجامیده است.
به گفته ی پوپر" محصولات ذهن آدمی اعم از علوم و هنرها با مشاهده ی انسان آگاه صورت می گیرد. پس روح بشر مرکز درک ما از جهان است." می توان گفت این گونه ادراک گه گاه رگه ای از ماوراء الطبیعه را در بردارد و نه تنها در شرق که حتی در غرب هم چنین است. رویاها را می توان تابعی از چنین برداشتی دانست. بدون رویا آدمی مرده ی متحرکی بیش نیست. خودم در شعرواره ای که از زبان "هستی" در جلد دوم جزیره ی سرگردانی سروده ام، عنوان شعرواره را "مرگ رویاها" گذاشته ام و بیت اول آن را از قدما نقل کرده ام که:

سمرقند همچو قند، بدین روزت کی اوفکند؟

که این بیت شامل همه سمرقندهای روزگار می شود.

و باز پوپر می گوید: "هدف علوم رسیدن به یک توصیف عینی از جهان طبیعی است در زمان و فضا و مکان، و تصور جهان بدون بعد زمان غیرممکن است."

و من می افزایم به جز اینها، در هنرها هستی شناسی آدمی مطرح است و هستی آدمیان تابعی از عوامل اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و مذهبی و تاریخی و جغرافیایی و غیره است.

این هستی در تغییر است و بدون تغییر تصور هستی بی معناست. علوم هم تغییر می کنند و تکامل می یابند. تا مدت ها کره زمین را مرکز منظومه ی شمسی می دانستند کوپرنیک بود که خورشید را مرکز منظومه شمسی شمرد و واقعیت هم چنین بود.

چون هستی انسان در تغییر است پس ادبیات هم در تغییر خواهد بود. در ادبیات همواره این مسئله مطرح بوده است که چه می خواهیم بگوییم و تا چه حد از عهده بیان آن برآمده ایم؟

یعنی در سرزمین خود چه بذری بیفشانیم، چگونه بپرورانیم و به آرایش و پیرایش بپردازیم و آنگاه چگونه درو کنیم؟ و "هرکس آن درود عاقبت کار که کشت".

پس هر نویسنده و سراینده ای بایستی آن چنان بر محیط و مسایل حاکم بر آن اشراف داشته باشد تا بتواند با تلفیق ادراک خودآگاهی و ناخودآگاهش، یعنی ترکیب مناسب ذهن و عین و بهم پیوستگی واقعیت و تخیل و رویا کشت باروری عرضه بدارد.

اینک اندیشه و تفکر هم خود را بر ادبیات تحمیل کرده اند. شخصا با زیاده روی در کاربرد اندیشه در آفرینش هنری موافق نیستم. زیاده روی در این مقوله راه به علوم می گشایند.

در غرب که ما هم در حال حاضر چشم به آنها داریم، از دهه ی ۱۹۶۰ ببعد پس از مدرنیته، پست مدرنیسم مطرح گردید. میشل فوکو، امبرتو اکو، و رولان بارت از برجستگان چنین طرز تفکری بودند و ما هم تقلیدهایی نابجا یا بجا از پیروان آنها کردیم.

چکیده ی طرز تفکر آنها اهمیت فراوان دادن به زبان و ساختارگرایی بود تا جایی که امبرتو اکو از " جبر ساختاری" سخن گفت و دیگران از "مرگ نویسنده به نفع خواننده" حرفها زدند. پس "نویسنده غایب گردید و تنها ضمن نوشتن و کاربرد زبان حضور یافت نه به صورت نویسنده ای که پیش از نوشتن متن حضور و وجود داشته باشد".

این چنین نویسنده ای با زبانی که سخن می گوید کمابیش حضوری پنهانی دارد و خواننده ی نوشتار است که بایستی در ذهن خود تصویر و تصورات نویسنده را تکمیل یا دست کم حدس بزند.

این گونه زبان بازی با وجود تحسین برانگیز بودن خلق الساعگیش، به گمانم در حال حاضر جا به ساختارگرایی مطلق پرداخته [داده] باشد.

اما ما نویسندگان جهان سوم، بایستی خودمان هستی خود را کشف کنیم و همانرا مطرح نماییم و در خور وضعیت تازه، زبان شایسته را پیدا کنیم و فراموش نکنیم که ما ایرانی هستیم و به فارسی می نویسیم و میانگین سواد حد بالا در کشور ما پایین است و ما برای مردم می نویسیم نه برای همقلمان خودمان که تازه آنها هم با همدیگر تفاهم کافی ندارند.

برای مردم بنویسیم اما از عوام پسندی احتراز کنیم. دست خواننده را بگیر و او را بالا ببر نه اینکه پا به پای او راه برو و یا او را به ته چاه بکشان. "داد از دست عوام".

شرمسارم که نصیحت آلات می کنم، خوب، "ما عاشق و پیر و رند و عالم سوزیم."

12 آبان 1377

۱۰ نویسنده معروفی که خودکشی کردند

علی محمودی — Sat, 07 Apr 2012 08:40:40 GMT

نویسندگی یکی از ۱۰ شغلی است که خطر افسردگی در آن بسیار بالا است و احتمال ابتلای مردان نویسنده به این بیماری بیشتر است.

سایت بهداشت آمریکا نویسندگی و اشتغال به هنر را حرفه‌های بسیار حساس خواند. دیگر مشاغلی که «خطر» دارند مددکاری، آموزگاری، کارهای خدمات اجتماعی و فروشندگی هستند.

حقوق نامنظم و انزوا احتمال ابتلای نویسندگان به افسردگی را افزایش می‌دهد و در این بین هفت درصد مردهای هنرمند و نویسنده به شکل حاد به این بیماری دچار می‌شوند.

نام نویسنده : ارنست همینگوی

سن هنگام مرگ : ۶۲
آثار مهم : «پیرمرد و دریا»، «زنگها برای که به صدا درمی‌آید»
دلیل خودکشی : همینگوی به فشار خون و نارسایی کبد دچار بود. او در دومین اقدام به خودکشی با قرار دادن لوله تفنگ در دهانش به زندگی خود خاتمه داد.

نام نویسنده : ویرجینیا وولف

سن هنگام مرگ : ۵۹
آثار مهم : «به سوی فانوس دریایی»، «خانم دالووی»، «اورلاندو»
دلیل خودکشی : وولف در یادداشتی برای همسرش نوشت: «مطمئن هستم دوباره دیوانه می‌شوم…و این بار حالم خوب نمی‌شود.» این نویسنده بزرگ دچار افسردگی شدید بود و صداهایی در سرش می‌شنید ، او ۲۸ مارس سال ۱۹۴۲ با گذاشتن سنگ‌هایی در جیب کتش وارد رودخانه نزدیک خانه خود شد و به زندگی خود پایان داد.

نام نویسنده : انه سکستن

سن هنگام مرگ : ۴۶
آثار مهم : «عشق بورز یا بمیر»
دلیل خودکشی : او دچار افسردگی شدید بود و با روشن گذاشتن اتوموبیل خود در پارکینگ دربسته خانه به زندگی خود خاتمه داد.

نام نویسنده : ریونوسوکه آکوتاگاوا

سن هنگام مرگ : ۳۵
آثار مهم : «راشومون»
دلیل خودکشی : آکوتاگاوا دچار افسردگی، پارانویا و توهم بصری بود. او به دلیل مصرف بیش از حد قرص خواب‌آور درگذشت.

نام نویسنده : کارین بوی

سن هنگام مرگ : ۴۱
آثار مهم : مجموعه شعر «ابرها»
دلیل خودکشی : ابتلا به افسردگی و خودکشی با قرص خواب.

نام نویسنده : جان بری‌من

سن هنگام مرگ : ۵۸
آثار مهم : مجموعه شعر «۷۷ آواز رویایی»
دلیل خودکشی : ناپایداری احساسی موجب شد از روی پل واشنگتن اونیو پایین بپرد و به زندگی خود خاتمه دهد.

نام نویسنده : ریچارد براتیگان

سن هنگام مرگ : ۴۹
آثار مهم : «صید ماهی قزل‌آلا در آمریکا»
دلیل خودکشی : دچار افسردگی و اسکیزوفرنی بود. با شلیک گلوله به زندگی خود خاتمه داد.

نام نویسنده : هانتر اس.تامپسن

سن هنگام مرگ : ۶۸
آثار مهم : «ترس و نفرت در لاس‌وگاس»
دلیل خودکشی : بیماری‌های مختلف که منتهی به خودکشی با شلیک گلوله به مغز شد.

نام نویسنده : یرزی کوزینسکی

سن هنگام مرگ : ۵۷
آثار مهم : «حضور»، «پرواز را به خاطر بسپار»
دلیل خودکشی : خستگی ذهنی و بیماری‌های جسمی مختلف از جمله بیماری قلبی. دلیل مرگ او خفگی با قرار دادن پلاستیک دور سرش بود.

نام نویسنده : یوکیو میشیما

سن هنگام مرگ : ۴۵
آثار مهم : «رنگ‌های ممنوع»، «صدای امواج»
دلیل خودکشی : او در جریان یک گروگان‌گیری خواستار بازگرداندن قدرت ژاپن به امپراتور این کشور بود. با پذیرفته نشدن این تقاضا او به شکل آئینی خودکشی کرد.

نامه‌هایی از همینگوی؛ 'نه برادری دارم، نه یک هم‌پیاله خوب'

علی محمودی — Sun, 01 Apr 2012 17:26:13 GMT

کتابخانه جان اف کندی در آمریکا، از روز یکشنبه اول آوریل، با نمایش ۱۵ نامه چاپ نشده از ارنست همینگوی، نویسنده بزرگ قرن بیستم، گوشه‌هایی دیگر از زندگی او را عیان می کند.

این نامه‌ها خطاب به جیانفرانکو ایوانچیک ایتالیایی نوشته شده‌ است، دوستی جوان که تجربه‌های مشابهش در زندگی، او را به همینگوی میانسال و سرد و گرم چشیده روزگار پیوند می‌دهد.
از خلال این نامه‌ها خاطرات و لحظه‌هایی روایت می‌شوند که طرح زندگی همینگوی را کامل‌تر می‌کند، جهانگرد و ماجراجویی که از جبهه‌های جنگ در اروپا تا شکارگاه‌های آفریقا، مجموعه‌ای از تجربه‌های دهشتناک و یگانه را از سر گذرانده‌است.

اما چه اشتراکی میان این آمریکایی سرشناس و پا به‌ سن گذاشته و آن جوانک گمنام ایتالیایی وجود دارد که در تصاویرش کنار همینگوی یغور و خشن، بیش از هر چیز موهای روغن‌زده‌‌اش جلب توجه می‌کند؟

خاطره‌های جنگ، بهانه گفت‌وگویی میان آن دو در کافه ای در ونیز سال ۱۹۴۹ می‌شود که در آینده ادامه می‌یابد؛ یکی از خاطره‌های جنگ اول جهانی سخن می‌گوید و دیگری از خاطره‌های جنگ دوم.
این خاطره‌ها و تجربه‌های مشابه در نامه‌هایی پی‌درپی که به یکدیگر می‌نویسند، بسط می‌یابد تا جایی که رفته رفته هر دو آنها لحظه‌هایی از زندگی شخصی و حال و هوای روحی خود را برای یکدیگر روایت می‌کنند.

همینگوی نامه‌هایش را با امضای "پاپا" یا "آقای پاپا" به پایان می‌رساند و نیز دوست جوانش را "برادر" یا "هم‌پیاله خوب" خود می‌خواند. در نامه‌ای از دوری او اظهار دلتنگی می‌کند و در نامه‌ای دیگر برایش می‌نویسد: «این مسئله دلتنگم می‌کند که کسی مثل تو را کنارم داشتم که برایم مثل برادر بود و الان از کنارم رفته‌است. حالا نه برادری دارم و نه یک هم‌پیاله خوب...»

همینگوی همه جا

اولین این نامه‌ها تاریخ ۱۹۵۳ را بر خود دارد و آخرین آنها تاریخ ۱۹۶۰. این نامه‌ها، همینگوی را در سرزمین‌های گوناگون نشان می‌دهد، یک بار در قاره سیاه و در مجاورت کلیمانجارو و یک بار در سرزمین‌های اروپایی، مادرید و پاریس (جشن بی‌کران). نامه‌ای از کوبا ارسال شده‌است و نامه‌ای از آمریکا. در برخی از آنها همینگوی از کتاب‌های خود حرف می‌زند و در برخی دیگر از علایقش نسبت به شکار.
در نامه‌ای که تاریخ آوریل ۱۹۵۳ را بر خود دارد، همینگوی می‌نویسد که نگارش یک کتاب را به اتمام رسانده و کار سه چهارم از کتابی دیگر را نیز پیش برده‌است، اما در نهایت می‌گوید که قصد انتشار هیچ کدامشان را در آن سال ندارد:

«مالیات بر درآمدم همین‌طوری هم خیلی بالاست. کافی‌ست یک ذره درآمدم بیشتر شود تا کارم به گداخانه بکشد.»

این سطرها دنباله نامه‌ای است که در ابتدای آن، همینگوی از حال عمومی خود حرف زده‌است:

«فشار خون، کلیه‌ها و کبد پاپا، وضعیت همه‌شان خوب است. پاپا توانست از پس همه آزمایش‌هایی که دکتر نوشته بود، بربیاید. کله‌اش هم خوب و سریع کار می‌کند و در مجموع، سرحال است.»

در نامه‌ای به تاریخ ۳۰ می ۱۹۶۰ می‌نویسد: « به طور وحشتناکی کار کرده‌ام. از آخر ژانویه تا الان بیشتر از صد هزار کلمه نوشته‌ام. طوری است که در پایان هر روز آن‌قدر خسته‌ام که نمی‌توانم نامه‌‌ای بنویسم.»
نامه‌ای دیگر از کچام (Ketchum) در ایالت آیداهو آمریکا ارسال شده است، جایی که همینگوی کبک و مرغابی و بلدرچین شکار کرده و در این نامه لاف شکارهای خود را می‌زند. و باز در نامه‌ای دیگر که سال ۱۹۵۳ در نایروبی نوشته شده ‌است، از قصد و آهنگ خود برای شکار حیوانات آفریقایی سخن می‌گوید.

مرگ غم‌انگیز عمو ویلیاما شاید زیباترین همه این نامه‌ها، نامه‌ای باشد که همینگوی در آن از گربه اش، رفیق یازده ساله خود، "عمو ویلی" می‌نویسد. کهنه سربازی که به نظر می‌رسد به شکار حیوانات بزرگ خو کرده‌ باشد، چنان در مرگ گربه کوچک خود‌ زار می‌زند که مدت‌ها باید بگذرد بلکه ذره‌ای آرام و قرار بیابد.

در تاریخ ۲۲ فوریه ۱۹۵۳ قلم به دست می‌گیرد و داستان عمو ویلی را برای ایوانچیک روایت می‌کند، داستانی که پایانش را خود همینگوی رقم زده‌است و نه طبیعت.
همینگوی تعریف می‌کند که به ناگزیر تفنگش را این‌بار رو به سوی عمو ویلی گرفته و شلیک کرده‌است؛ گربه دو پایش را ماشینی سواری شکسته بود. یک نفر پیشنهاد می‌کند که او کار حیوان را بسازد، اما همینگوی قبول نمی‌کند:

«نمی‌توانستم ریسک کنم که "ویل" متوجه شود کسی قرار است او را بکشد...»

او ادامه می‌دهد که در همان حال، گروهی از هوادارانش سرزده از راه می‌رسند:

«هنوز تفنگم در دستم بود. به آنها توضیح دادم که بد موقعی آمده‌اند و خواهش کردم که درکم کنند و بروند. اما یکی از آن ژیگولوهای کادیلاک سوار دیوانه برگشت و گفت، اتفاقا خیلی هم موقع خوب و مهیجی رسیده‌ایم، درست موقعی که همینگوی بزرگ به خاطر کشتن یک گربه گریه می‌کند.»

همینگوی اضافه می‌کند: «به او فحش دادم، چون لایق شنیدن فحش بود. حالا جزئیات ماجرا بماند.»

او در انتهای این نامه می‌نویسد: «مطمئن باش دلم برایت تنگ شده. دلم برای عمو ویلی تنگ شده. من قبل از این گاهی مجبور بوده‌ام به آدم‌ها شلیک کنم، اما نه به کسی که یازده سال او را می‌شناختم و دوستش داشتم، نه به کسی که با دو پای خرد شده از درد خرخر می‌کند...»

خانواده ایوانچیکداستان جیانفرانکو ایوانچیک و ارنست همینگوی به همین‌جا ختم نمی‌شود.

در این داستان پای دیگر ایوانچیک‌ها نیز به میان آمده‌است که می‌توان نشانه‌های آنها را در برخی کتاب‌های همینگوی مشاهده کرد. حکایت "گاو باوفا" را همینگوی برای خواهرزاده ایوانچیک نوشت که کتابخانه جی اف کی دستنوشته آن را هم خریداری کرده است. و از آن مهم‌تر رمان‌ "پیرمرد و دریا"ست؛ همینگوی انگیزه نوشتن آن را آدریانا اویوانچیک، خواهر جیانفرانکو می دانست که او را هم در سال ۱۹۴۹ در ونیز دیده بود.

درباره احساس همینگوی نسبت به آدریانا در زندگی‌نامه‌های او اشاراتی شده‌است که می گویند احساسی دوستانه بود. شخصیت زن رمان دیگر همینگوی، "آن سوی رودخانه، میان درختان" را نیز برگرفته از شخصیت او می‌دانند. همینگوی همه جا خود را پدرخوانده او می‌نامید، همان‌طور که "پاپا"ی جیانفرانکو بود.

ارنست همینگوی در سال ۱۹۶۱ خودکشی کرد، اما جیانفرانکو ایوانچیک هنوز زنده است. هشتاد و چند سال دارد و می نویسد و چه بسا همچنان اینجا و آنجا خاطرات خود با همینگوی کبیر را با آب و تاب شرح می‌دهد.

توصیه‌های مترویی!

علی محمودی — Thu, 15 Mar 2012 23:36:12 GMT

قبل از سوار شدن:

1- تا اونجا که می‌تونید بدون بلیت سوار بشید. برا این کار پشت سر کسی که بلیت داره بایستید و به طوری که مأمور کنترل متوجه نشه تا در باز شد به اون طرف بپرید. اگر هم مأمور متوجه شد با داد و فریاد سریعا به طرف محل سوار شدن فرار کنید.

2- وقتی می‌خواهید بلیت بگیرید، لازم نیست توی صف بایستید. به اول صف برید و با گفتن ببخشید من عجله دارم، بدون گوش دادن به اعتراض دیگران، بلیت خودتون رو بخرید.

هنگام سوار شدن:

1- اگه ایستگاه اول بودید و مسافر زیاد بود، هر طور شده خودتونو به نزدیکی در برسونید و به محض باز شدن در به طرف اولین صندلی خالی خیز بردارید

2- اگه ایستگاه‌های بین راه سوار شدید به علت اینکه جای خالی کمتر از مسافرایی هست که باید سوار بشند، برای سوار شدن تا اونجایی که می‌تونید نفرات جلویی رو هل بدید و به فریاد های آقا چه خبرته؟...آقا هل نده...آی دنده هام شکست...اصلا گوش ندید؛ مهم سوار شدن شماست.

3- وقتی خودتون سوار شدید، یکی از میله هارو محکم بچسبید. ثابت جاتون بایستید و به آقا برو جلوی دیگران توجه نکنید.

درون قطار:

1- همونطور که ایستادید با آرنجتون به پهلوی بغل دستیتون فشار بیارید اگه اعتراض کرد بگید...آقا به من چه ..از بغل هل میدند

2- اگه خسته شدید همونجا که ایستادید بشینید.. ممکنه بعضی ها بگند آقا مگه خونه خالته... توجه نکنید .. اصل اینه که شما راحت باشید

3- چهار چشمی مراقب باشید ... اگه کسی نزدیکتون از صندلیش داره بلند میشه قبل از اینکه کسی به فکر بیفته سریع به جاش بشینید. تعارف کردن به دیگران معنا نداره.

4- وقتی نشستید اگه یه وقت پیرمردی... مریضی... زن بچه داری.. بالای سرتون ایستاد فورا چشماتون رو بسته و خودتونو به خواب بزنید.

5- برای اینکه حوصله تون سر نره با بغل دستیتون شروع به حرف زدن کنید. هر چقدر که می تونید با صدای بلندتر صحبت کنید.. شاید بغل دستیتون مشکل شنوایی داشته باشه.. شاید بغل دستیتون به انحای مختلف بخواد از زیر بار حرف زدن در بره ... شما نذارید و مدام حرف بزنید.

هنگام پیاده شدن:

1- چند لحظه قبل از رسیدن به مقصد از جاتون بلند شید... با زور بقیه رو کنار بزنید و خودتون رو به نزدیک در برسونید.

2- وقتی در باز شد چون بیرونی ها می خوان به زور بیان تو، شما زودتر با مشت و لگد و فشار راهتون رو باز کرده و پیاده بشید.

3- وقتی پیاده شدید با سرعت یه دونده صد متر خودتونو به پله های برقی برسونید. شما باید اولین کسی باشید که به بالا میرسد.

منبع : خبرگزاری تابناک

در مراسم تشییع خالق «سووشون» چه گذشت؟

علی محمودی — Mon, 12 Mar 2012 05:25:29 GMT

صبح یکشبنه 21 اسفندماه، اهالی قلم در تالار وحدت گرد هم آمدند تا بانوی داستان‌نویسی ایران را به سمت آرامگاه ابدی‌اش بدرقه کنند.

روزهای آخر اسفند شده بلای جان اهل فرهنگ هر سال که به روزهای آخر سال می‌رسیم و فکر می کنیم که دیگر مرگ دست از سر اهالی فرهنگ برداشته است، اما دوباره سر و کله‌اش پیدا می‌شود و یکی را با خود می‌برد.

حالا نوبت سیمین دانشور بود، نویسنده‌ای که لقب بانوی داستان‌نویسی ایران را به او داده‌اند. سیمین دانشور بعد از ظهر یک روز زمستانی (18 اسفند ماه همزمان با روز جهانی زن) در خانه‌اش درگذشت و امروز 21 اسفند، اهالی قلم و چند مقام فرهنگی در تالار وحدت جمع شدند تا او را بدرقه کنند.

در ابتدای مراسم پیام سیدمحمد حسینی – وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی- خوانده شد که به خاطر حضور در کشور اندونزی نتوانسته بود در این مراسم حضور یابد. بعد از آن بهمن دری – معاون فرهنگی او - سخن گفت و به دیداری که چندی پیش با سیمین دانشور داشته اشاره کرد، دیداری که در آن دانشور کتابی را به او هدیه کرده است و او خواسته که برایش امضا کند،اما نکرده ولی بعدا از طریق دوستی آن‌ را امضا کرده و برایش فرستاد. او گفت که بر خلاف آن چه که گفته می‌شد، خانم دانشور این اواخر اصلا کج خلق نشده بود.

او به خدمات ارزنده سیمین دانشور در عرصه داستان‌نویسی اشاره کرد، نویسنده‌ای که عمری در این عرصه حرف اول را می‌زد.

دری حتی درباره شیوه داستان‌نویسی دانشور هم سخن گفت، به نثر ساده او اشاره کرد و «سووشون» را نقطه اوج کارهای ساده و در عین حال عمیق این داستان‌نویس ذکر کرد.

معاون فرهنگی وعده داد که اگر کتابی از دانشور مانده و یا اثری باید تجدید چاپ شود، مجموعه ارشاد تمام تلاش‌اش را خواهد کرد که این آثار منتشر شوند. همچنین تا نمایشگاه کتاب تمام آثار این نویسنده در فرم خاصی منتشر و در یک غرفه به نامش عرضه می‌شود.

غلامرضا امامی - مترجم- یکی از کسانی که تا اواخر عمر دانشور به خانه‌اش رفت و آمد داشت. او متنی را درباره این داستان‌نویس خواند: «توی این شهر شلوغ در خیابان عشق در کوچه دل میان بن بست ارض و سما خانه‌ای است که جلال ساخته است، خانه‌ای که جلال برای سیمین ساخته و هنوز این خانه پایدار مانده است. سیمین این خانه را رها نکرد این خانه، خانه دل او و خانه دل ماست. این خانه هنوز سخن می‌گوید، تاریخ ادبی و اجتماعی این سرزمین در آن خانه نقش بسته است. امیدوارم این خانه که خانه دل سیمین و خانه دل ماست برای این سرزمین بماند.»

امامی در ادامه قطعه از نوشته‌های سیمین دانشور را خواند:« در زندگی سرودی و زندگی سرودی است با محبت بخوانش، زندگی یک بازی است با سرود بازی‌‌اش کن، اما بدان که اصل زندگی سفر میان زایش و مرگ است...»

این مترجم یادآور شد: «او را هرگز نمی‌یابم که رفته باشد. سیمین سفر به خیر، امروز به دیدن جلال می‌روی، جلال به پیشواز او بیا.»

علی دهباشی نویسنده و مدیر مسوول نشریه ادبی بخارا هم یادآور شد:«حضور وسیع شاعران و نویسندگان و مقامات فرهنگی نشان می‌دهد که دانشور از چه جایگاهی در ادب معاصر برخوردار بوده است. سه نسل با رمان‌ها و آثار دانشور زندگی کردیم و همیشه دم گرم او و نگاه مهربانش آرام‌بخش حرمان‌های ما بود.»

بعد از صحبت‌های این چند نفر، برای سیمین دانشور نماز خوانده شد، حجت‌الاسلام محمود دعایی که به گفته خودش تا به حال کمتر از 10 مرتبه نماز میت خوانده‌ آن هم برای چهره‌هایی چون مرحوم فولادوند، طاهره صفارزاده و موذن زاده اردبیلی را خوانده‌ است، برای دانشور هم نماز خواند.

این طرف‌تر هم عده‌ای جمع شده بودند و در حالی که پوستر سیمین دانشور در دست‌شان بود، سرود ای ایران را می‌خواندند، بعد پیکر سیمین دانشور به سمت بهشت‌زهرا(س) تشیع شد.

حالا دانشور در قطعه‌ هنرمندان شماره 31 ردیف 150 قطعه 88 بهشت زهرا(س) همسایه عبدالحسین زرین‌کوب، مهرداد بهار، شاهرخ مسکوب، فریدون مشیری شده است. حالا وقت ملاقات سیمین با جلال است.

برای سیمین دانشور

علی محمودی — Sun, 11 Mar 2012 00:46:17 GMT

سلام سیمین جانم.
تو را هیچ وقت این طوری نشناخته بودم. سووشون را چندبار شروع کردم اما نتوانستم تمامش کنم، شاید به خاطر این که آن وقت ها تو را پشت سر داستانت نمی دیدم که خواندنش لذت کشف دوباره ات باشد. اما کتاب نامه هایت به جلال* را که هدیه گرفتم، همه چیز عوض شد.
همان اول فهمیدم تو در سال 1329 در 29 سالگی ازدواج کرده ای که این یعنی با معیارهای آن زمان یکی از همدردان خودمان به شمار می رفتی! تازه... دوسال هم از جلال بزرگتر بودی و با همه این حرف ها شوهری به آن معروفی و به قول خودت"جوان و زیبا با قیافه شاعرانه و لب های خوش ترکیب و بوسه انگیز و چشمهای میشی"و خلاصه قد وبالایی که مدام قربان صدقه اش می رفتی، پیدا کردی. قبول کن که یکباره خیلی برایم عزیز شدی!

برای خودت کسی بودی که شوهر کردی. دکترای ادبیات داشتی از دانشگاه تهران. دوسال بعد از ازدواج هم بورس یک ساله فولبرایت گرفتی و رفتی آمریکا. شوهر نکردی که شوهر کرده باشی و از حرکت باز بمانی، مثل خیلی دیگر از زنانی که می شناسیم. مثل خیلی از زنان دیگر تا هنوز، خودت را در سایه شوهر نویسنده ات پنهان کردی و گفتی او نویسنده است و من سعی می کنم ادای نویسنده ها را دربیاورم اما همپا بودید و هرکدام شخصیت مستقل خودش را داشت، اگرچه متاثر از دیگری.
وقتی دلت برای شوهرت تنگ بود و می گفتی بدون او حال و حوصله شرکت در هیچ برنامه تفریحی را نداری و بعد بلافاصله می نوشتی بچه ها دارند به سینما می روند و برای رفع دلتنگی همراهشان می روم(!) عاشقت شدم. شوهر نکرده بودی که شوهر کرده باشی.
وقتی ادعا کردی پولهایی را که بهت می دهند نگه می داری تا باهم لباس بخرید و در نامه بعدی نوشتی که مجبور شده ای تمامش را برای خودت خرید کنی، آن هم فقط برای این که تو نماینده زن های ایرانی در دانشگاه استنفورد هستی و باید شان آنها را حفظ کنی و آبروی ملتی در میان است(!)، یا وقتی مدام می گفتی از آمریکا که برگشتی کار می کنی و جلال را به یک سفر اروپا می فرستی تا او هم تجربه ای شبیه خودت داشته باشد و جبران سفر آمریکای تو بشود و بعدتر، نزدیک آمدنت که شد، گفتی" می آیم و دوتایی به اروپا خواهیم رفت"، شیفته وار خندیدم. عجب دختر شیطانی بودی!

و جلال... جلال عاشقت بود، عاشق تو که "سیاه سوخته شیرازی" اش بودی. مردی بود که به گفته خودت زندگی ات را سرشار کرد و کیفیتش را دگرگون ساخت. بهش برمی خورد که چرا خیال می کنی از خرید کردنت ناراحت می شود یا از حرف زدنت با پسرها و استادها که بلافاصله توضیح می دادی زن و بچه دارند. او حتی با وجود ترس همیشگی از این که نکند فراموشش کنی، از تو می خواست به جای غصه خوردن، آخر هفته به مهمانی بروی و با هرکس دلت خواست برقصی، آن هم درحالی که خودش حتی حوصله نداشت حتی با وجود موافقت ضمنی تو که " اگر ناگزیر شوی گنجشک اشی مشی را به بام بیگانه ای بنشانی سعی کن من نفهمم"، به بعضی جاها سری بزند وبعضی چیزها بنوشد!

تو زن جالبی هستی، زنی که شوهرش را دوست دارد اما مدام از کارهایی می گوید که می توانست برایش بکند و نکرده. خودش را سرزنش می کند که چرا آن قدرها به او نرسیده و حتی برای درس خواندن تنهایش گذاشته و آغوشش را هم از دست داده اما در نهایت شخصیتی از خودش می سازد که شوهرش بیشتر به او افتخار کند. زنی که خود را خودخواه می داند اما اعتراف می کند عاشق شده است و خودخواهی را کم کم به فراموشی می سپارد. زنی که شوهرش را با وجود بچه دار نشدن آن قدر دوست دارد که تا پایان عمر او و تا پایان عمر خودش به او وفادار می ماند.

سیمین جانم!
شرح خیلی از مشاهدات تو در آمریکا – اگرچه مربوط به پنجاه سال پیش – برایم جالب بود. همان وقت که با تعجب از صابون مایع و خشک کن دستشویی و آب سردکن و آسانسور می نوشتی، اینها را هم می گفتی:
"استاد از جنبه علمی خلاقیت هنری حرف زد که من مطلقا اطلاعی نداشتم. گفت نبوغ هنری که مساله ای احساسی و عاطفی است، فرمانش از غده هیپوتالاموس صادر می شود. این غده کمابیش زیر قسمت قدامی غده هیپوفیز قرار دارد که می توان گفت مادر تمام غدد داخلی است و غدد جنسی هم از آن فرمان می گیرند. او گفت انسانی که به غرایز جنسی اهمیت زیاد می دهد به حیوانیت نزدیک تر است. می شود نیروی جنسی را به صورت عشق های عرفانی تصعید کرد و در افراد خاص، به صورت گسترش خلاقیت درآورد... جلال عزیزم نکند ما دوتا هورمون های جنسیمان را تصعید می کنیم که بچه دار نمی شویم؟!"
" تو می دانی که من نسبت به دخترهای دیگر نسبتا دیر شوهر کردم. و تو خودت می دانی که هر زن و مرد جوان از بیست سالگی به بعد به این روابط نیازمند است.( سیمین جان الان بچه ها از دوازده سالگی فکر می کنند محتاج این روابطند و افتخارشان این است که سن مطلع شدنشان از روابط زن و مرد را تا حد یک رقمی پایین بیاورند تا مثلا درجه فهم و شعور و زرنگ بودن خودشان را بالا ببرند، درحالی که نمی دانند دنیای پیش از بلوغ و آگاهی جنسی هم به اندازه خودش لازم و آرامش بخش است و شاید تنها فرصت هایی است که‌ آدم می تواند از یک نفره بودنش به تمامی لذت ببرد) خوب من این هشت سال را چه کردم؟ البته درس خواندن زیاد و مشغولیت و داشتن یک کمی استعداد و تشویق خانم سیاح موجب شد که من کمتر به مردها توجهی بکنم. این را باور کن که من مثل دخترهای دیگر ابدا به دنبال شوهر نبودم، یعنی برای کسی تور نمی انداختم. رفتار من با تو موید این ادعاست. اگر یادت باشد خیلی دیر تسلیم شدم و تا عروسی نکردیم به من دست نیافتی..."

آه سیمین جانم...
همه کتاب هایت را گرفته ام تا بخوانم. انگار می کنم این طوری با من حرف می زنی و به خودم می بالم. دوست داشتم ببینمت و تلالویی از جذابیتی را که روزگاری جلال شیفته وار ازآن سخن می گفت، در تو بازیابم. بعد راحت تر تصورت می کردم در روزهای شیراز و امیریه و پالوآلتو. در اتوبوس مسافربری تهران اصفهان که آنجا با جلال آشنا شدی. و وقتی با وجود همه تفاوت های خانوادگی با او زنش شدی. و وقتی در سوگ او به سووشون نشستی.

تو شانس پیداکردن اسب واقعی ات را داشتی: "‌من در بچگی عاشق اسب بودم. به مادرم می گفتم وقتی بزرگ شدم زن اسب می شوم... آن روز مقدس که تو از من خواستگاری کردی به خانه که رفتم مامانم و بچه ها داشتند ناهار می خوردند. گفتم من اسبم را پیدا کردم. مادرم پرسید کجا می بندیش؟ گفتم نه، اسب واقعی ام را. می خواهم زن جلال آل احمد بشوم. قاشق و چنگال از دست مادرم افتاد..." تو شانس رسیدن به او را هم پیدا کردی:" من و تو دوزن و مرد جوان و عاشق به هم رسیدیم و این بزرگ ترین شانس های جهان است که عاشق و معشوق به هم برسند..."

شنیده ام این روزها سخت ناخوش احوالی و هشتاد و نه سال عمر بر دوش خسته و تنهایت سنگینی می کند. شاید بی قرار دیدار دوباره جلالی بعد از چهل سال. نمی خواهم به دنیای بدون سیمین ها و جلال ها فکرکنم. خودم را این جور دلداری می دهم که اقلا برای تو خوشحالم سیمین جان که طعم عشق را چشیدی و خوب زندگی کردی. خودت به جلال گفته بودی: " می دانی زنی که دیر شوهر می کند باید زندگی اش راحت باشد زیرا بی شوهری و پشت چشم نازک کردن مردم به حد کافی پدرش را درآورده است. شوهر که می کند می خواهد آسایش بیابد ... و توخوب موقعی در زندگی من وارد شدی..."

* نامه های سیمین دانشور و جلال آل احمد/ انتشارات نیلوفر/ تدوین و تنظیم: مسعود جعفری

تصاویر منزل مرحوم سیمین دانشور

علی محمودی — Sun, 11 Mar 2012 00:40:48 GMT

عکس: روح الله یزدانی